سرمايه خلق نيك

رسول اكرم صلی الله عليه و آله و سلم فرمود : " شما البته قادر نيستيدكه همه مردم را با پول و مال از خود راضی كنيد و آنقدر ببخشيد و بپاشيد كه شامل همه بشود ولی می‏توانيد با اخلاق و رفتار خود طوری عمل كنيد كه همه‏ مردم را از خود راضی سازيد " . سرمايه خلق نيك و كار نيك مانند سرمايه‏ مالی محدود نيست كه به دست يك نفر برسد و هزاران نفر ديگر از آن محروم‏ بمانند و بلكه موجب بغض و كينه و نفرت ديگران گردد ، نيك خو و پاك‏ سرشت بودن ، مزين به صفات عالی انسانيت بودن ، خير خواه بودن ، خردمند بودن ، مطيع امر حق بودن ، خدا را بنده بودن ، اينها همگی اموری هستند كه‏ بدون آنكه كسی انتظار داشته باشد يك فايده شخصی از اينها عايد او بشود اينها را دوست می‏دارد .

وقتی يك حقيقت ، رفعت و عظمت پيدا كند ، از اختصاص به يك فرد و چند فرد خارج می‏شود ، آيا می‏توان زيبايی و تلالؤ ستارگان را در شب و منظره بديع افق را در شامگاهان و يا نور خورشيد را
در روز در انحصار يك طبقه معين قرار داد ؟ چرا مردان بزرگ بشريت كه‏ معلم و مربی و هادی و پيشرو ديگران‏اند از حدود منطقه و رنگ و نژاد و زبان و خصوصيات يك ملت‏ بالخصوص خارج می‏باشند ؟ برای آنكه عظمت و رفعت آنها آنان را در مقامی‏ قرار داده كه با همه قاره‏ها و منطقه‏ها ، رنگها و نژادها ، زبانها و عادتها نسبت متساوی دارند . در دنيا به اين حقيقت معترف است كه‏ بزرگان علم و دانش و اخلاق و معنويات متعلق به همه جهان می‏باشند .

رسول خدا فرمود : اگر می‏خواهيد وجود شما مثل ابر و باران و ماه و خورشيد نعمت شامل و جامعی بشود كه به همه احاطه پيدا كند ، رفعت و عظمت پيدا كنيد ، چه رفعت و چه عظمتی ؟ رفعت و عظمتی كه از صفات عالی‏ انسانيت برای انسان پيدا می‏شود ، رفعت و عظمتی كه وابسته به مال و
ثروت نيست كه خطر دزديدن و سوختن و غرق شدن داشته باشد ، وابسته به‏ مقام اجتماعی نيست كه با يك تصميم ما فوق يكباره معدوم شود ، رفعت و عظمتی كه با روح و جان شما يكی بشود .

تعارفهای دروغين

. . . ] كودك ] چشمش به يك خوردنی يا اسباب بازی در دست ديگری‏ بيفتد بی محابا علاقه مندی خود را ظاهر می‏كند و اگر از چيزی ناراحت بشود فورا جلو گريه را رها می‏كند ، در صورتی كه بزرگسالان تحت تأثير عرف و عادات و به خيال حفظ شئون و شخصيت خود ممكن نيست در چنين مواردی‏ احساسات خود را ظاهر سازند و حتی صاحبخانه هر اندازه اصرار و تعارف كند ميهمان بيشتر اظهار بی ميلی می‏كند .

در تواريخ آمده است كه در شب زفاف عايشه كه به سادگی برگزار می‏شد ، كاسه شيری به دست رسول خدا صلي الله عليه و آله داده شد ، آن حضرت بعد از اينكه مقداری از آن شير را تناول فرمود كاسه را به ام سلمه داد و فرمود : ميل كن ام سلمه‏ ، گفت : ميل ندارم . رسول خدا فرمود : هم گرسنگی كشيدن و هم دروغ ؟

يعنی‏ می‏دانم ميل داری و به دروغ تعارف می‏كنی ، عرض كرد : آيا اين هم دروغ‏ محسوب می‏شود ؟ فرمود : بلی .

تعارف ، تا آنجا كه پای عواطف واقعی در كار باشد و مقصود شخص ابراز عاطفه و علاقه و محبت بوده باشد خوب و پسنديده است . زندگی اگر عاری از عواطف باشد خشك و بی روح است ، و از ادب عاطفه و محبت اين است كه‏ مكتوم نماند و به طرف اظهار شود تا محبت او نيز جلب گردد . رسول خدا
فرمود : علاقه‏ای كه ميان تو و دوستت هست آن را زود ظاهر ساز كه رشته‏ دوستی را محكم تر می‏كند . تعارف ، تا آنجا كه به صورت تبادل عواطف‏ واقعی و اظهار محبت صميمی باشد خوب و مستحسن است ، اما ملتهايی كه رشد اخلاقی و اجتماعی ندارند گرفتار انواع تعارفهای دروغين می‏باشند ، دو نفر از آنها كه همراه يكديگر هستند و می‏خواهند به اتاقی وارد شوند يا از اتاقی خارج گردند مدتی با يكديگر تعارف می‏كنند در صورتی كه هر كدام از آنها در دل خود از جلو افتادن ديگری ناراضی است . همچنين است تعارفهايی‏ كه بعضی ميزبانها نسبت به مهمانان می‏كنند ، همه اظهارات بی روح و خشك‏ است ، تصنع و ظاهر سازی است . اين گونه تعارفات داخل در نفاق و دورويی‏
است .

روح اجتماعی مؤمن

رسول اكرم صلی الله عليه و آله جواب سؤالی را در ميان اصحاب و ياران‏ خود به مسابقه گذاشت .

سؤالی كه رسول خدا طرح كرد اين بود : كداميك از دستگيره‏های‏ ايمان محكم تر است ؟ يعنی در ميان وسايل نجات و موجبات سعادتی كه دين‏ مقرر فرموده كداميك بيشتر قابل اطمينان است ؟

 يكی از اصحاب جواب داد و گفت : نماز ، يعنی نماز محكم‏ترين دستگيره‏هاست ، فرمود : نه .

 ديگری‏ گفت : زكات ، فرمود : نه .

 سومی گفت : روزه ، فرمود : نه .

 چهارمی‏ گفت : حج و عمره ، فرمود : نه .

پنجمی گفت : جهاد در راه خدا ، فرمود : نه .

 هر كسی هر چه به نظرش رسيد گفت و همه پاسخ منفی شنيدند ، فرمود تمام اينها كه نام برديد از نماز و زكات و روزه و حج و عمره و جهاد ، كارهای بزرگ و با فضيلتی می‏باشند ولی هيچكدام از اينها آنكه من می‏گويم‏ نيست ،

 بعد خودش فرمود : " محكم ترين دستگيره‏های ايمان دوست داشتن به خاطر خدا و دشمن داشتن به‏
خاطر خداست " . ممكن است آدمی ندانسته و به حكم عادت نماز بخواند و يا روزه بگيرد يا زكات بدهد يا به حج برود و يا تحت تأثير يك غريزه طبيعی جهاد كند و دلاوريها به خرج دهد ، ولی تا گوهر وجودش خالص نشود و افكار و احساساتش‏ رقاء و تعالی پيدا نكند ممكن نيست كه به خاطر حق دوست داشته باشد و مهر بورزد و به خاطر حق تنفر داشته باشد و كراهت بورزد ، زيرا دوستی و مهر ورزيدن آن هم برای خدا و رضای خدا چيزی نيست كه عادت بردار باشد .

رسول خدا فرمود : مثل اهل ايمان در دوستی متبادل و عاطفه مشترك همانا مثل يك پيكر است كه چون عضوی درد می‏گيرد ساير اعضای جسد بيقراری و همدردی می‏كنند.

جامعه نيز به نوبه خود حيات و ممات دارد ، روح‏ اجتماعی نيز به نوبه خود حقيقتی است از حقايق اين جهان ، اگر روح‏ اجتماعی وجود داشته باشد و جامعه زنده و جاندار باشد بدون شك همدردی و مكاری در آن جامعه وجود دارد ، ديگر در آن جامعه جنس تقلبی برای يكديگر تهيه نمی‏كنند ، به يكديگر كم نمی‏فروشند ، رعايت انصاف و عدالت را می‏نمايند ، در خوشی و ناخوشی ديگران شريك می‏باشند .

خطبه امام صادق(ع) در وصف حضرت محمد(ص)

    برد بارى، وقار و مهربانى خدا سبب شدتا گناهان بزرگ و كارهاى‏زشت مردم مانع نشود كه دوست‏ترين و شريف‏ترين پيغمبرانش، يعنى‏محمد بن عبدالله(ص) را براى مردم بر گزيند.
    محمد بن عبدالله(ص) در حريم عزت تولد يافت: در خاندان شرافت‏اقامت گزيد، حسب و نسبش آلوده نگشت، صفاتش را دانشمندان بيان‏كردند و حكميان در وصفش انديشه نمودند، او پاكدامنى بى نظير،هاشمى نسبى بى مانند و بى مانندى از اهل مكه بود.
    حيا صفت او بود و سخاوت طبيعتش، بر متانت‏ها و اخلاق نبوت سرشته‏شده بود. اوصاف خويشتن دارى‏هاى رسالت‏بر او مهر شده بود تا آن‏گاه كه مقدرات و قضا و قدر الهى عمر او را به پايان رسانيد وحكم حتمى پروردگار او را به سرانجامش منتهى ساخت. هر امتى، امت‏پس از خود را به آمدنش مژده داد. نسل به نسل از حضرت آدم تاپدر بزرگوارش، عبدالله، هر پدرى او را به پدر ديگر تحويل داداصل و نسبش به ناپاكى آميخته نشد و ولادت او با ازدواج نا مشروع‏پليد نگشت. ولادتش در بهترين طايفه، گرامى‏ترين نواده (بنى‏هاشم)، شريف‏ترين قبيله (فاطمه مخزوميه) و محفوظترين شكم باردار (آمنه دختر وهب) و امانت دارترين دامن بود.
    خدا او را برگزيد، پسنديد و انتخاب كرد سپس كليدهاى دانش وسرچشمه‏هاى حكمت را به او داد. او را مبعوث نمود تا رحمت‏بربندگان و بهار جهانيان باشد.
    خداوند كتابى را بر او نازل كرد، كه بيان و توضيح هر چيزى درآن است و آن را به لغت عربى، بدون هيچ انحرافى قرار داد، به‏اميد اين كه مردم پرهيزكار شوند. آن را براى مردم بيان كرد ومعارف آن را روشن ساخت و با آن، دينش را آشكار ساخت و واجباتى‏را لازم شمرد و حدودى را براى مردم وضع نمود و بيان كرد. آن‏هارا براى مردم آشكار نمود و آن‏ها را آگاه ساخت. آن حضرت در آن‏امور، راهنمايى به سوى نجات و نشانه‏هاى هدايت‏به سوى خدامى‏باشد.
    رسول خدا(ص) رسالتش را تبليغ كرد، ماموريتش را آشكار ساخت،بارهاى سنگين نبوت را كه به عهده گرفته بود، به منزل رسانيد وبه خاطر پرورگارش صبر كرد و در راهش جهاد نمود.
    با برنامه‏ها و انگيزه‏هايى كه براى مردم پى ريزى نمود و مناره‏هايى كه نشانه‏هاى آن را بر افراشت، براى امتش خير خواهى كرد، وآن‏ها را به سوى نجات و رستگارى فرا خواند و به ياد خدا تشويق وبه راه هدايت دلالت كرد، تا مردم پس از او گمراه نشوند. آن حضرت‏نسبت‏به مردم دلسوز و مهربان بود.

در آستانه رحلت امام خميني: